24May, 2025
Linux’ta Inode Nedir?

Inode (Index Node), Linux ve Unix tabanlı sistemlerde dosya sistemi nesnelerinin (dosya, dizin, sembolik bağlantı vb.) metadata bilgilerini saklayan bir veri yapısıdır. Her dosya/dizin, benzersiz bir inode numarası (inode number) ile ilişkilendirilir.

Inode’un Sakladığı Bilgiler

Bir inode, dosyanın içeriğini değil, şu bilgileri içerir:

  • Dosya boyutu

  • Sahip kullanıcı (UID) ve grup (GID)

  • İzinler (chmod)

  • Oluşturma/Düzenleme/Erişim zamanları

  • Disk bloklarının konumu (dosya içeriği nerede depolanmış?)

  • Bağlantı sayısı (hard link sayısı)

🔍 Önemli: Dosya adı inode’da değil, dizin girişlerinde (directory entries) saklanır.

Inode Numarası Nasıl Görülür?

Bir dosyanın inode numarasını öğrenmek için:

 
ls -i dosya_adi.txt
1234567 dosya_adi.txt  # 1234567 = inode numarası

Tüm dosyaların inode'larını listelemek için:


ls -li

Inode Kullanımını Kontrol Etme

Sistemdeki inode kullanımını görmek için:

 

df -i # Tüm dosya sistemlerinin inode istatistikleri

 

Örnek çıktı:

 

Filesystem Inodes IUsed IFree IUse% Mounted on 
/dev/sda1 1.2M 234K 986K 20% /

⚠️ "No space left on device" hatası alıyorsanız, disk alanı boş olsa bile inode sınırı dolmuş olabilir!

Inode Sınırı Neden Dolar?

  • Çok sayıda küçük dosya (örneğin, spam e-postalar, log dosyaları).

  • Silinmeyen ancak açık olan dosyalar (bir process tarafından kullanılıyorsa).

  • Dosya sisteminin inode kotası (ext4’te formatlama sırasında belirlenir).

Inode Problemi Nasıl Çözülür?

  1. Kullanılmayan dosyaları silin:

    find / -type f -size +100M -exec rm -f {} \; # Büyük dosyaları temizle

  2. Açık ama silinemeyen dosyaları bulun:

    lsof +L1 # Silinmiş ancak hala açık olan dosyaları listeler

  3. Geçici dosyaları temizleyin:

    rm -rf /tmp/*

  4. Dosya sistemini genişletin (yeni bir disk ekleyerek).

Inode vs Dosya Adı

  • Dosya adı: Kullanıcı dostu bir etikettir, dizin girişinde saklanır.

  • Inode: Dosyanın gerçek kimliğidir, dosya sistemi tarafından kullanılır.

💡 Hard link oluşturduğunuzda, aslında aynı inode’u işaret eden yeni bir dizin girişi eklemiş olursunuz.

Özet

  • Inode = Dosya metadata’sının tutulduğu yapı.

  • Inode numarası = Dosyanın benzersiz kimliği.

  • df -i = Inode kullanımını kontrol etmek için.

  • Çözüm = Küçük/geçici dosyaları silerek inode tükenmesini önleyin.

Linux’ta her şey bir dosyadır (file, directory, device, socket), ve her dosya bir inode ile yönetilir! 🐧

Loading